İngiliz belgeleri : Mustafa Kemal’i düşürmek konusunda İngilizlerle anlaşan Vahdettin iktidarı ele geçirince, “Kürt bağımsızlığını” tanıyacaktı.

aa vahdettin kürdistan

İngiliz arşivlerinde yaptığı çalışmalarla tanınan Türk Tarih Kurumu şeref üyesi olan Prof. Dr. Salahi R. Sonyel, Remzi Kitabevi’nden çıkan son kitabı “Kıskaç Altında” İngiliz arşivlerinden çıkan çok tartışma yaratacak bir belgeye de yer verdi.

Irak’taki bir İngiliz polis müfettişinin, İngiliz Yüksek Komiseri ve istihbarat örgütlerine gönderdiği raporuna göre, 1926’da 40 bin Kürt militanın Musul’da Türkiye’ye karşı emekli subaylarca eğitilmişti. Bu militanların önderleri, devrik Osmanlı Padişahı Vahdettin’le ve o sırada Türkiye’nin muhalefet partisiyle Mustafa Kemal’i yönetimden düşürmek için anlaşmışlardı. Vahdettin iktidarı ele geçirince, “Kürt bağımsızlığını” tanıyacaktı.

Irak’taki Polis Cürüm Araştırma Bölümü’ne mensup genel müfettiş yardımcısı J.F Wilkins 21 Ağustos 1926’da Irak İçişleri Bakanı, İngiliz Yüksek Komiseri ve öteki istihbarat örgütlerine gizli bir yazı göndermişti. Bu yazıya bir de rapor iliştirilmişti. Raporda, şu bilgiler vardı: “Doktor Ahmet Sabri ve Kracya Muratyan Musul’a gitmek üzere 16 Ağustos’ta Bağdat’a uğramış; 18 Ağustos’ta Hacı Raşit el Hava’yı ziyaret ederek, ona, amacı Kürdistan’da Türklere karşı harekete geçmek olan kendi partilerine katılmasını önermişlerdi. (…)

KÜRT BAĞIMSIZLIĞI TANINACAKTI

19 Ağustos akşamı her ikisi de doktor Şükrü Muhammed’in evine gitmiş ve orada Doktor Ahmet Sabri onlara Türkiye’de geniş kapsamlı bir isyandan söz etmişti. Bununla ilgili planın amacına da değinen Sabri, Büyük Britanya’dan kapsamlı bir yardım gelmesinin beklendiğini de söylemişti. Kürt asiler epey hazırlık yapmışlardı. 40 bin kadar Kürt militan emekli subaylarca eğitiliyordu.

Bu militanların önderleri düşük Padişah Vahdettin’le ve o sırada Türkiye’nin muhalefet partisiyle şu koşullara göre anlaşmaya varmışlardı: Mustafa Kemal’i erkten düşürmek için bu kişiler yardımda bulunacak; iktidarı ele geçirince ‘Kürt bağımsızlığını’ tanıyacaklardı. Onların iddialarına göre, aralarında Rusya, Fransa ve İtalya olmak üzere, çeşitli yabancı yönetimlerle görüşmelerde bulunmuşlardı.”

Yazar Sonyel’in kitabın dipnotlarında bu raporun, İngiliz Dışişleri Bakanlığı Foreign Office-FO Arşivi’nde 371/11480/E5456 numarayla bulunduğunu yazdı. Ayrıca Sömürgeler Bakanlığı’ndan Dışişişleri Bakanlığı’na 22.09.1926 tarihli yazıda bulunduğunu; ilişiğinde H.Doobbs’un Sömürgeler Bakanlığı’na gönderdiği 2.09.1926 tarihli gizli yazının da ilişikte olduğu bilgisini de verdi.

HANEDAN ÖLENE KADAR UĞRAŞTI

Konuyla ilgili diğer bir tarihçinin görüşü ise şöyle:

Yrd. Doç. Dr. Orhan Çekiç (Tarihçi-Yazar):

Vahdettin ölene kadar Mustafa Kemal’in ölmesini ve rejimin değişme ihtimalini hep güttü. Kendisini bu amaçla Türkiye’den ziyaret edenlere maddi yardımlar da yaptığını biliyoruz. Bazı kesimlerin ‘hanedanın yurt dışına çıktıktan sonra hiçbir şekilde Cumhuriyet aleyhine faaliyette bulunmadığı’ yönünde iddiaları vardır. Bu iddialar tamamen mesnetsizdir. Hanedan mensupları, tekrar padişahlığın dönmesi için her türlü faaliyette bulundular. 1938’inde Mart ayında Ankara’da Atatürk’ü öldüreceklerdi. Türk devleti, 30 Mart 1938’de Atatürk’ün hasta olduğunu ilk kez resmi olarak açıklayınca bu suikasttan vazgeçildi.

Bunun kaynağı İngiliz arşivleridir ve oraya giren kişi de yine Prof. Salahi R. Sonyel’dir.

Hanedan mensuplarının İngiltere’de yaşayan kolu, 1937’de İngiltere Dışişleri Bakanlığı’na yazılı başvuruda bulunarak “Bize 100 bin pound yardım edin. Bu suikastı biz düzenleyelim. Mustafa Kemal’i ortadan kaldırırsak rejim çöker, tekrar padişahlık gelir. Taht sırası da Vahdettin’in kolundan devam eder.’ dedi. Bunu söyleyen Vahdettin’in oğlu Şehzade Burhanettin’dir. İngilizler kendi aralarında olayı tartıştılar. Ankara’daki Büyükelçi Sir Loraine’e sordular. Loraine onlara, “Sakın ha muhatap bile almayın çünkü bu olay duyulursa Türkiye’yi kaybederiz. Burada rejim oturmuştur. Karizmatik liderdir. Bu laik düzen değişmez.” diye uyarıyor. İngiltere bunun üzerine olayı, teklifi kapatıyor. Bu olay Vahdettin öldükten 11 yıl sonra bile hanedanın, Mustafa Kemal’i ortadan kaldırmayı planladığını gösteriyor. Bu nedenle Vahdettin’in Irak’ta Kürtleri toplayıp Cumhuriyeti yıkmak için bir girişimde bulunmuş olma ihtimaline şaşırmam.”

TARİH içinde yayınlandı | Tagged

SÜLEYMAN ŞAH KİMDİR ?

İlber Ortaylı’nın tanıtımı

link: http://www.dailymotion.com/video/x2idvpz_ilber-ortayli-ulusal-kanal-da-isyan-etti_news?start=112

Uncategorized içinde yayınlandı

Hocalı Katliamı (Azerice: Xocalı soyqırımı)

xocalı5

Hocalı Katliamı (Azerice: Xocalı soyqırımı), Karabağ Savaşı sırasında 26 Şubat 1992 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Dağlık Karabağ bölgesindeki Hocalı kasabasında yaşanan ve Azeri sivillerin Ermenistan’a bağlı kuvvetler tarafından toplu şekilde öldürülmesi olayıdır.

XOCALI SOYQIRIMI-23 il.

Tarixi 26 fevral 1992
Yeri Xocalı rayonu

Səbəbi Azərbaycan torpaqlarının işğalı
Nəticəsi Ermənistan ordusu tərəfindən Azərbaycan xalqına qarşı soyqırım törədildi, Dağlıq Qarabağ və ətrafındakı Azərbaycana məxsus 7 rayon işğal edildi
Münaqişə tərəfləri
Ermənistan ordusu, Ermənistan ordusu tərəfindən muzdlu quldur dəstələri, Rusiyanın 366-cı motoatıcı alayı Xocalının polis dəstəsi, Xocalı sakinləri: qadınlar, qocalar, uşaqlar
Ümumi itkilər
613 nəfər (Azərbaycan hökuməti)
Xocalı soyqırımı — 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən Rusiyanın 366-cı motoatıcı alayının iştirakı ilə Xocalı şəhərini işğal edərkən, etnik azərbaycanlılara qarşı baş vermiş soyqırımdır.
Bu faciə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zamanı baş vermiş ən dəhşətli hadisələrdən biridir. Bu soyqırım zamanı Azərbaycan xalqı minlərlə şəhid qurban vermişdir.
1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə ermənistan silahlı qüvvələri SSRİ dövründən Xankəndi (Stepanakert) şəhərində yerləşən 366-cı motoatıcı alayın zirehli texnikası və hərbi heyətinin köməkliyi ilə Xocalı şəhərini işğal etdi. Hücumdan əvvəl, fevralın 25-i axşam şəhər toplardan və ağır artileriyadan şiddətli atəşə tutuldu. Nəticədə, fevralın 26-ı səhər saat 5 radələrində Xocalı tam alova büründü. Mühasirəyə alınan şəhərdə qalmış təqribən 2500 nəfər xocalılı Ağdam rayonunun mərkəzinə çatmaq ümidi ilə şəhəri tərk etdi. Amma bir günün içində yer üzündən silinən şəhəri tərk edən 2500 Xocalı sakinindən 613-ü düşmən gülləsinə tuş gəlib qətliamın qurbanı oldu. Bu soyqırım nəticəsində 63-ü uşaq, 106-ı qadın, 70-i qoca və qarı olmaqla – 613 nəfər Xocalı sakini qətlə yetirildi, 8 ailə tamamilə məhv edildi, 25 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq valideynlərindən birini itirdi. Düşmən gülləsinə tuş gəlib yaralanan 487 nəfərdən 76-sı uşaq idi. 1275 xocalılı əsir, 150 xocalılı itkin düşdü. Dövlətin və əhalinin əmlakına 1 aprel 1992-ci il tarixinə olan qiymətlərlə 5 mlrd. rubl dəyərində ziyan vurulmuşdur.
Bu hadisə Azərbaycanda və qardaş Türkiyədə “Xocalı qətliamı”, “Xocalı soyqırımı” kimi anılır. Ermənistanda isə bu əməliyyat “Xocalı döyüşü”, “Xocalı hadisəsi” terminləri ilə ifadə olunur. Qərb və dünya mətbuatı “Xocalı qətliamı” (ing. “Khojaly Massacre”, fr. “Massacre de Khodjaly”) terminindən istifadə etməyə üstünlük verir.

TARİH içinde yayınlandı | Tagged

Çanaqqala savaşı

çanakkale

XX əsr Türk tarixinin əfsanələşmiş səhifələrindən olan, vətən sevgisinin qarşısında bütün silahların aciz olduğunu göstərən Çanaqqala savaşının başlanmasından 100 İL ötür.
O dövrdə Çar Rusiyasinın müstəmləkəsi altında olmasına baxmayaraq minlərlə Azərbaycan türkü də vətən savaşında Anadolulu qardaşlarına köməyə gedərək onlarla çiyin-çiyinə vuruşub. Onlardan şəhid olanların sayı 3000-dən artıqdır.
19 fevral 1915-ci ilde başlayan Çanaqqala savaşı iki mərhələdən ibarətdir: Dəniz savaşları – 19 fevral – 18 mart 1915-ci il və Quru savaşları – 18 mart 1915 – 9 yanvar 1916-cı illər.
Çanaqqala savaşı Antanta dövlətləri (İngiltərə, Fransa, Rusiya) ilə Osmanlı imperyası arasında birinci dünya müharibəsində baş verən ən qanlı doyuslerden biridir. Koalisiyaya daxil olan dövlətlərin orduları Osmanlının paytaxtı İstanbulu işğal edib iki mühüm dəniz boğazına nəzarəti ələ almaq, Rusiyaya etibarlı hərbi və iqtisadi yol açmaq, Almanyanın müttəfiqini məğlub etmək üçün Çanaqqala boğazına girmişdilər. Ancaq bütün cəhdlərə və hərbi üstünlüyə rəğmən düşmən hücumları nəticə verməmiş və ağır itkilər verərək geri çəkilməyə məcbur olmuşlar.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 15 yanvar 2015-ci ildə Türkiyəyə rəsmi dövlət səfəri zamanı ölkəmizin Çanaqqala zəfərinin 100 illiyini Türkiyə Cümhuriyyəti ilə birlikdə qeyd edəcəyini bildirməsi bir millət iki dövlət olan Azərbaycan və Türkiyə birliyinin sarsılmazlığının dünyaya bir daha bəyanıydı: “…..aprelin 24-də Çanaqqala zəfərini də birlikdə qeyd edəcəyik və bu tarixin seçilməsinə görə də öz adımdan və bütün Azərbaycan xalqı adından Sizə çox minnətdaram. Bu tarixin seçilməsi çox müdrik bir addımdır. Əminəm ki, bizim xalqlarımız bunu layiqincə qiymətləndirəcəklər”.

TARİH içinde yayınlandı | Tagged

İslam Səfərli şeirlərinin mövzusu

Sənsiz
Sol döşüm üstündə yatıb bu gecə,
Ürəyim dil açıb, dedi gizlicə:
-Mən Səni yaşadıb, mən Səni duydum,
Mən Sənin yolunda ömrümü qoydum…
Dedim: -dinlə könül, məndə bir siməm,
Dostluğa mətnəm, sevgiyə yaram
Sənsiz bu dünyada demə heç kiməm
Ürəkdən yaradan bir sənətkaram….

İslam Səfərli şeirlərinin mövzusu rəngarəngdir, bu şeirlər onun üçün mənəvi ehtiyac və könül çırpıntılarının ifadəsidir. Bu şeirlərdə elinə, obasına, xalqına olan məhəbbət obrazlılıq, dil səlistliyi, poetik ifadə tərzi və şeir üçün lazım olan nə varsa öz əksini tapmışdır. Onun şeirləri o qədər yığcam, düşünülmüş, sadə bir dildə yazılmışdır ki, sanki bir misranı çıxarsan bütün gözəlliyə xələl gətirə bilərsən. Çünki bu şeirlər axıcılığı, sözlərin düzümü bir-biri ilə vəhdət təşkil edir ki, elə zəcirvari bağlıdır ki, birini götürsən digərləri öz qüvvəsini itirəcəkdir. Bu baxımdan onun təkrarsız nəğmələri haqqında danışmamaq mümkün deyil.

İslam Səfərli nəğməkar şairdir. Onun lirikasında çay, göl, dəniz, bulaq, çiçək, zirvə və s. obrazlar özünəməxsus cizgilərlə, məna çalarları ilə seçilir. Səmimilik, axıcılıq, oynaqlıq, musiqiyə uyarlıq onun şeir yaradıcılığını xarakterizə edən vacib əlamətlərdir.

O, hər zaman şeirdə sözlərin düzümünə, xüsusi fikir vermişdir. Şair “Batabat bulağı” şeirində yazmışdır:

Bulaqların bir səmtədir axarı,

“Salvartı” nın xoş görünür baxarı,

Biçənəkdən at səyirib yuxarı,

Yalmanına yata-yata gəlmişəm

Mərcan gözlü Batabata gəlmişəm..

Bu misralar həzin bir musiqi kimi nece də axardır. Məhz şairin şeirlərindəki bu xüsusiyyətlər onu nəğməkar şair kimi tanıtmışdır. Azərbaycanımıza… Bunun nəticəsidir ki, görkəmli bəstəkarlarımızdan Cahangir Cahangirov, Tofiq Quliyev, Səid Rüstəmov, Ramiz Mirişli, Emin Sabitoğlu, Ramiz Mustafazadə, Nəriman Məmmədov və başqaları daim onun şeirlərinə müraciət etmişlər. Ona görədir ki, şairin 200-dək şeiri musiqiyə çevrilib, sevimli müğənnilərimiz tərəfindən ifa edilməkdədir.

Şairin “Ana” şeirinə görkəmli bəstəkarımız Cahangir Cahangirovun bəstələdiyi mahnı Xalq artisti Rəşid Behbudovun ifasında ömrünün sonunadək səslənmişdir:

Könlümün nuru, canım ana

Böyütdün sən məni yana-yana.

Odlusan gül kimi, bir qaynar həyat kimi,

Borcluyam mən sənə, sənə bir övlad kimi,

Əziz ana.

“Zərif gülüşlün”, “Ağ şanı qara şanı”, “Qonaq gəl bizə”, “Ağ xalatlı həkimlər”, “Bakı, sabahın xeyir!” və s. kimi mahnıları uzun illər müğənnilərimizin repertuarıda yer tutmaqdadır. Bu mahnıların yaranma səbəbləri vardır.

İslam Səfərli

Sənət çələngini gəzdir başında
Kim buna xor baxsa, qəlbi qaradır.
Qoy onlar bilsin ki, bizim dünyada
Ən böyük məhəbbət sənətkaradır.

EDEBİYAT içinde yayınlandı | Tagged

ELÇİN SƏFƏRLİ – ÜNVANSIZ DƏHLİZ

elçin seferli

(Yazı məzunu olduğum Həzi Aslanov adına 175 nömrəli məktəbin iki şagirdinə həsr olunur. Hər ikisi insanlığa yaraşmayan həyat yaşamış, Fani dünyanı biri avtomobil qəzasında digəri isə narkotikin yüksək dozası nəticəsində tərk etmişdir).

Fani dünyadan çox-çox uzaqda ünvansız bir məkan. Sanki bu qeyri-adi məkan Fani dünya ilə Əbədi dünya arasında dəhlizdir. Hər tərəf qaranlıq. Burada ən cəsur insanı belə qorxu təri, vahimə hissi ahuşuna ala bilir…

O, öz əcəli ilə ölmədiyi üçün bura düşmüşdü. Hər tərəf qaranlıq olduğundan o, heç bir şey görmürdü. İlk əvvəl o elə güman etdi ki, kayfdadır, kayfın təsiriylə hər tərəf qaranlıq, sakitlikdir. Ancaq bu qeyri-adi kayfda uçmadığını anladı. Əlləri ilə qulaqlarını bərk-bərk sıxdı, var-gücüylə qışqırdı, anasını səslədi. Lakin səsinə səs verən olmadı. Qaçmaq istədi, sonsuzluğu xatırlayan qaranlıqda qaçıb yoruldu, yerə yıxıldı. Nə baş verdiyini anlamırdı. Bu qaranlıqda yalnız özünü dərk edirdi. O öz “mən”liyilə təkbətək qalmışdı. Birdən gözü uzaqdan gələn işığa sataşdı. İşıq yaxınlaşdıqca azan səsi eşidilirdi. O, yerindən qalxıb işığa doğru getmək istədi. Qorxu içində olduğu üçün bir addım belə atmağa çətinlik çəkdi. Artıq həmin o işıq onun ətrafını bürümüşdü. Son cümlə “LA İLAHƏ İLLALLAH” eşidildi. Qəflətən ağ geyimli, üzü nurlu, ən əsası özünə bənzər biri onun gözündə canlandı. O şaşqın halda soruşdu:

-Sən kimsən? (cavab gəlmədi)

Bura haradır? (cavab gəlmədi)

Məndə nə istəyirsən?

Nəhayət ağ geyimli, özünə bənzəri sakit bir səslə dinləndi:

-Mən sənin “mən”liyinəm.

O gülümsəndi.

-“mən”imsən?

Özünə bənzər bu dəfə səsini bir qədər artırdı.

-Mən sənəm. Mən, sənin içində ömür boyu yaşamışam. Sən özünü dərk edəndən bəri mən, sənə hər zaman ümid olmuşam. Vicdanını, namusunu, həyatının ən önəmli anlarını Biz bir yaşamışıq. Sənə həmişə dəstək olmuşam. Ancaq öz vəzifəmi sonuna kimi yerinə yetirə bilmədim… Bilmədim, sən şeytana tabe oldun. Mən bir “mən” olaraq çirkləndim. Artıq için boşdur. Uca Allahın əmri ilə Mən vaxtilə sənin “mən”in kimi hesabat verməyə hazırlaşıram. O gözlənilən an – Axirət günü ərəfəsində Allahın rizası ilə sənlə görüşürük. Sən öz “mən”liyinə hesabat verməlisən. Aləmlərin Rəbbi qarşısında öz “mən”liyini təmizləməlisən!

O, heç bir şey anlamırdı. Yuxu gördüyünü güman edirdi. Özünə bənzəri isə vaxtı uzatmadan dərhal mətləbə keçdi. Sakit eyni zamanda bir az yüksək səslə:

-Uzun illər Mən sənin “mən”in olmuşam. Ancaq bu illər ərzində səni tanımamışam. Səni çox tez tərk etdim. Şeytanın təsiri ilə ağılasığmaz hərəkətlər edirdin. Ətrafındakılar üzünə gülsələr belə arxanca nalayiq danışırdılar. Uca Rəbb Fani dünyada hər bir insana möhlət verir. Adəmin törəmələri isə bu möhlətdən istifadə edib, Allahın vədd verdiyi Cənnətə qiymətli bileti qazanmaq üçün Böyük Yaradanın əmirlərinə tabe olur. Sən isə Uca Allaha tabe olmağı bacarmadın. Şeytanı özünə dost seçməklə “mən”liyini itirdin. Hər şeyin sonunda “mən”liyinlə üzbəüz dayanıb hesabat verirsən… “Mən”liyin qarşısında özünü necə təqdim edərdin?

O, bir qədər susdu. “Mən”liyinin qaşısında aciz olduğunu dərk edirdi. Sonra:

-Mən özümü dünyanın ən bədbəxt varlığı kimi hiss edirəm. Həyatım hər zaman boşluqlarla dolu olub. Özümü dərk edəndən bəri əhatəsində olduğum boşuqlarda sıxılıb, nəfəs almaq üçün çırpınmışam. Bəlkə də narkotikin ahuşuna düşməklə bu çırpıntıların rolu böyük olmuşdur. Fani dünyamız sınaqlarla dolu olduğunu anlayıram. Allahın hər bir insanı müxtəlif yollarla sınağa çəkir. Yalnız güclülər bu sınaqlardan üzü ağ, alnı açıq çıxa bilir. Məni kimi gücsüzlər isə uçurumda olduğumuzu anlayırıq. Rəbbimizin vədd verdiyi Cəhənnəmə daxil olmağımızı gözləyirik….. (süküt)…….. Mənim Fani dünyada insanlığa yaraşan hərəkətim olmayıb. İlk dəfə 14 yaşımda həyətimizdəki körpə pişik balalarını qaynar suya atmam ilə qatil olmamın təməli qoyuldu. Hər dəfə sahibsiz pişik və ya it görəndə, onlara işgəncə verməyə can atırdım.Gecələrin birində nənəmgilin kəndində çoban Xıdır babanın töləsinə od vurdum. Qoyun-quzuların məliyə-məliyə yanıb, kabab olması mənə əyləndirici gəliridi. Həyətimizdəki toyuqları əlimlə boğub, quyuya atırdım. Hər dəfə bağban Rəmiş dayı toyuqların cəsədini quyudan çıxaranda nənəmin hirrsi təpəsinə vururdu. Bu mənzərəni görən nənəm Rəmiş dayını günahlandırırdı, hətda iş o yerə çatdı ki, nənəm yazıq Rəmiş dayını iti qovan kimi qovmuşdu.

İnsanlara ziyan vurmam adi hal almışdı. Yay ayları idi. Havalar çox isti keçirdi. Qonşunun qızı Nazlı ilə çayda çimirdik. Körpə yaşlarından üzgüçülüyə gedən Nazlı kəndimizin mahir üzgüçüsü adlandırılırdı. Həmişə ki, kimi Nazlı çayda min bir hoqqadan çıxırdı. Nazlının bu qədər gözəl üzməsi məndə paxıllıq hissi oyadırdı. Qəflətən mahir üzgüçünün ayağı daşa ilişdi. Biçarə qızcığaz çayda qanadı sınmış quş kimi çırpına-çırpına məni köməyə çağırırdı. Əvvəl özümü eşitməməzliyə qoydum. Bədbəxt Nazlının ucadan qışqırması məni narahat etdi. Tez yanına üzüb saçlarına toxundum, ipək kimi incə saçlarını sığalladım. Yazıq Nazlı ümidləndi. Məni xilaskarı bilib rahatlaşdı. Ancaq boş ümid fayda verməz deyiblər. Əllərimlə Nazlını çaya qəqr etdim. Nazlı çayda çırpındıqca isti suya saldığım pişik balaları gözümün qabağına gəldi. Bu an hər şeyə qadir olduğumu hiss edirdim. Çox çırpınmalardan sonra kəndimizin gözəli Nazlı boğuldu. Bu dəfə də şeytanın köməkliyi ilə heç kim məndən şübhələnmədi.

Özünə bənzəri vicdansızlığın pik nöqtəsində olan bu yazıq “insan”ın “mən”liyi olması ilə utanırdı. O, isə hər bir iyrənc hərəkətini etiraf etmək istəyirdi…. İstəyirdi, çünki, bu sonluqda yüngülləşməyə ümid edirdi. O, ayaqlarında güc toplayıb, ayağa qalxdı, üzünü adsız səhraya tutdu. Gözünə dəniz dalğalarına bənzəyən kiçik qum təpəcikləri göründü. O, dalğın baxışlarla özünə bənzəri ilə söhbətə davam etdi:

– Ey əziz “mən”liyim, bilirsənmi, nəyə görə Səni tərk edib, şaytana tabe oldum? Çünki, uşaqlıqdan hamının nifrət baxışları üzərimdə olub. Atamı tez tərk etmişəm. Anam isə pis yolun yolçusu olması həyatımın ən çirkin səhifəsinin açılışı oldu. Hər zaman bu səhifəni çevirib, yenisini açmaq istəyirdim. Açdığım hər yeni səhifədə çirkli səhifələrin izi qalırdı. Anamı gördüyüm hər bir yeni gün çirkabın içində batmama təkan oldu. Murdar anamın davranışlarını gördükcə daha çox heyvanlara əziyyət vermək, insanlığa qarşı olmazın hərəkətlər etmək istəyirdim. Qurbanlarımın əziyyət çəkməsi məni ruhlandırırdı.

O danışdıqca özünə bənzəri yavaş-yavaş qeybə çəkilirdi. Onun ürəyindən bir sual keçirdi. Özünə bənzəri isə özünə ünvanlandırılacaq sualı cavablandırmağa tələsirdi. Özünə bənzəri dedi:

– Allaha tövbə et! Uca Allah bağışlayandır!

Bu sözlərdən sonra özünə bənzəri gözdən itdi. O, isə şaşqın halda özünə bənzərinə ünvanlıya bilmədiyi lakin dolğun cavablandırılan sualı haqqında fikirləşə-fikirləşə gözlərini yumdu. O da digər ÜNVANSIZ DƏHLİZin sakinləri kimi Axirətin – haqq-hesab gününün gəlməsini gözləyəcək.

—-

ELÇİN SEFERLİ – BİLİNMEYEN DEHLİZ

Fani dünyadan çok çok uzakta adresi belli olmayan bir mekan. Sanki bu sıradışı mekan Fani dünya ile Ebedi dünya arasında dehliztir. Her taraf karanlık. Burada en cesur insanı bile korku teri, panik hissi kucağına alabiliyor…
O, kendi eceli ile ölmediği için buraya düşmüştü. Her taraf karanlık olduğundan da hiçbir şey görmüyordu. İlk önce o düşündü ki, hazdayım, zevkin etkisiyle her taraf karanlık ve sakin. Ancak bu olağanüstü haz hissiyle uçmadığını anladı. Elleri ile kulaklarını sımsıkı kapadı, tüm gücüyle bağırdı, annesine seslendi. Fakat sesine ses veren olmadı. Kaçmak istedi, sonsuzluğu hatırlatan karanlıkta kaçıp yoruldu, yere düştü. Ne olduğunu anlayamıyordu. Bu karanlıkta sadece kendini fark ediyordu.

O kendi “ben” liğiyle başbaşa kalmıştı. Birden gözü uzaktan gelen ışığa takıldı. Işık yaklaştıkça ezan sesi duyuluyordu. O, yerinden kalkıp ışığa doğru yürümek istedi. Korku içinde olduğu için bir adım bile atmaya zorlanıyordu. Artık aynı ışık onun etrafını sarmıştı.

Son cümle “La ilahe illallah” duyuldu. Aniden beyaz giysili, yüzü nurlu, en önemlisi kendine benzer biri onun gözü önünde canlandı. O şaşkın halde sordu:

Sen kimsin? (Cevap gelmedi)
Burası neresi? (Cevap gelmedi)
Benden ne istiyorsun?
Sonunda beyaz giysili, kendine benzeri sakin bir sesle dillendi:
Ben senin “ben” liğinim.
O gülümsedi.
– “Ben” misin?

Kendisine benzer bu kez sesini biraz yükseltti.
-Ben Senim. Ben, senin içinde bir ömür yaşamıştım. Sen kendini idrak ettikten bu yana , sana her zaman umutlu oldum. Vicdanını, namusunu, hayatının en önemli anılarını Biz beraber yaşardık. Sana hep destek olurdum. Ancak görevimi sonuna kadar tamamlayamadım … Şeytana boyun eğdiğini anlayamadım. Ben bir “ben” olarak lekelendim. Artık için boş. Yüce Allah’ın emriyle Ben vaktiyle senin “ben” in gibi hesap vermeye hazırlanıyorum. O beklenen an
– Ahiret günü arifesinde Allah’ın rızası ile senle görüşüyoruz. Sen kendi “ben” liğine hesap vermelisin. Alemlerin Rabbi karşısında kendi “ben” liğini temizlemen gerek!

O, hiç bir şey anlayamıyordu. Rüya gördüğünü tahmin ediyordu. Kendisine benzeri ise Zamanı uzatmadan hemen söze geçti. Sakin, aynı zamanda biraz yüksek sesle:
-Uzun Yıllar Ben senin “ben” in olmuşum. Ancak yıllar içinde seni tanımadım. Seni çok çabuk terk ettim. Şeytanın etkisiyle akıl almaz hareketler ediyordun. Çevrendekiler yüzüne gülseler bile arkandan yakışıksız konuşmalar yapıyorlardı. Yüce Rab Fani dünyada her bir insana mühlet verir. Adem’in nesilleri ise bu mühletten kullanıp,
Allah’ın vaad etdiği Cennete değerli bileti kazanmak için Büyük Yaratıcı’nın emirlerine tabi olur. Sen ise Yüce Allah’a tabi olmayı başaramadın. Şeytanı dost seçerek “ben” liğini kaybettin. Her şeyin sonunda “ben” liğinle karşı karşıya durup hesap veriyorsun … “Ben” liğin karşısında kendini nasıl takdim ederdin?

O, biraz sustu. “Ben” liğinin karşısında aciz olduğunu fark ediyordu. Sonra:
Ben kendimi dünyanın en mutsuz varlığı gibi hissediyorum. Hayatım her zaman boşluklarla dolu olmuş. Kendimi idrak ettiğimden bu güne içinde olduğum boşluklarda sıkılıp, nefes almak için çırpındım. Belki de uyuşturucunun çemberine düşmekte bu çırpıntıların rolü büyük olmuştur. Fani dünyamız sınavlarla dolu olduğunu anlıyorum. Allah’ın her insanı farklı şekillerde imtihan ediyor. Sadece güçlüler bu imtihandan yüzü ak, alnı açık çıkabiliyor. Benim gibi güçsüzler ise uçurumda olduğumuzu anlıyoruz.

Rabbimizin vaad ettiği Cehenneme gideceğimiz günü bekliyoruz ….. (sessizlik) …….. Benim Fani dünyada insanlığa yakışan hareketim olmadı. İlk defa 14 yaşımda bahçemizdeki kedi yavrularını kaynar suya atmakla katil olmamın temeli koyuldu. Her defasında sahipsiz kedi veya köpek görünce, onlara işkence yapmaya can atıyordum.Gecelerin birinde babaannemin köyünde çoban Hızır dedenin ahırını ateşe verdiğim bile oldu. Koyun-kuzuların meliye-meliye yanıp, kebap olması bana eğlendirici geliyordu. Bahçemizdeki tavukları elimle boğup, kuyuya atıyordum. Her defasında bahçıvan Harun dayı tavukların ölüsünü kuyudan çıkardığında babaannemin sinirleri yükseliyordu. Bu manzarayı gören babaannem Harun dayıyı
suçluyordu, hatta iş o yere varmıştı ki, babaannem zavallı Harun dayını kedisini kovar gibi kovmuştu.

İnsanlara zarar vermem sıradan bir hal almıştı. Yaz ayları idi. Havalar çok sıcak geçiyordu. Komşunun kızı Nazlı ile nehirde üzüyorduk. Çocuk yaşlarından yüzme sporu ile ilgilenen Nazlı köyümüzün mahir yüzücüsü sayılırdı. Her zamanki gibi Nazlı nehirde oyunlar yapıyordu. Nazlı’nın bu kadar güzel yüzmesi bende çekememezlik hissi uyandırıyordu. Ansızın yetenekli yüzücünün ayağı taşa takıldı. Biçare kızcağız suda kanadı kırık kuş gibi çırpına-çırpına beni yardıma çağırıyordu.Önce duymazlıktan geldim. Zavallı Nazlı’nın yüksek sesle bağırması beni rahatsız etti. Çabucak yanına yüzüp saçlarına dokundum, ipek gibi ince saçlarını okşadım. Zavallı kız ümitlendi. Beni kurtarıcısı bilip rahatladı. Ancak boş umut fayda vermez demişler. Ellerimle Nazlıyı nehirde boğdum. Nazlı çırpındıkça sıcak suya batırdığım kedi yavruları gözümün önüne geldi. Şu an her şeyi yapabilecek kadar güçlü hissediyordum. Uzun süren çabalardan sonra köyümüzün güzeli Nazlı boğularak öldü.
Bu kez de şeytanın yardımıyla kimse benden şüphe etmedi.

Kendisine benzeri vicdansızlığın uç noktasında olan bu rezil “insan” ın “ben” liği olması ile utanıyordu. O ise her bir iğrenç eylemini itiraf etmek istiyordu ….
İstiyordu , çünkü, böylece hafifleyeceğini umuyordu. O, ayaklarında güç toplayıp, ayağa kalktı, yüzünü adsız çöle tuttu. Gözüne deniz dalgalarına benzeyen küçük kum tepecikleri göründü. O, dalgın bakışlarla kendisine benzeri ile sohbete devam etti:

– Ey aziz “ben” liğim, biliyor musun, neden seni terk edip, şeytana uydum? Çünkü, çocukluktan herkesin nefret dolu bakışları üzerimdeydi. Babamı çok erken kaybettim. Annemin ise kötü yolun yolcusu olması hayatımın en çirkin sayfasının başlangıcı oldu. Her zaman bu sayfayı kapayıp , yenisini açmak istiyordum. Açtığım her yeni sayfada kirli sayfaların izi kalıyordu. Annemi gördüğüm her yeni gün bataklığın içinde boğulmama neden oldu. İğrenç annemin
davranışlarını gördükçe daha çok hayvanlara eziyet etmek,insanlığa karşı olmadık hareketler yapmak istiyordum.

Kurbanlarımın işkence çekmesi beni ruhlandırıyordu.O konuştukça kendine benzeri yavaş kayboluyordu. Onun aklından bir soru geçiyordu. Kendisine benzeri ise kendisine sorulacak soruyu cevaplamaya sabırsızlanıyordu.

Kendisine benzeri dedi:
– Allah’a tövbe et! Yüce Allah bağışlayandır
Bu sözlerden sonra kendisine benzeri gözden kayboldu. O, ise şaşkın halde kendisine benzerine soramadığı fakat açıkla cevaplandırılan sorusu hakkında düşüne-düşüne gözlerini kapadı. O da diğer BİLİNMEYEN DEHLİZİN sakinleri gibi Ahiretin – hesap gününün gelmesini bekleyecekti.

Uyğunlaştıran : Ayşen Savadova

HİKAYE - ÖYKÜ içinde yayınlandı | Tagged

Ziyalılardan sərt reaksiya: “Atatürk Azərbaycana xəyanət etməyib” “Atatürkün Leninə məktub yazaraq Azərbaycanla bağlı vədlər verməsi barədə söylənən fikirlər həqiqətə uyun deyil

Ziyalılardan sərt reaksiya: “Atatürk Azərbaycana xəyanət etməyib”
“Atatürkün Leninə məktub yazaraq Azərbaycanla bağlı vədlər verməsi barədə söylənən fikirlər həqiqətə uyun deyil. Bunlar yanlış məlumatlar və hətta böhtandır. Atatürkü belə bir mövqe nümayiş etdirməkdə ittiham edənlər elmdən, ötən əsrin 20-ci illərində dünyada baş verən proseslərdən məlumatı olmayanlardır”.

Bunu İnterpress.az-a tarixçi millət vəkili Fəzail İbrahimli bildirib.

Fəzail İbrahimlinin sözlərinə görə, həmin dövrdə Atatürk Azərbaycanın işğalı ilə bağlı təklif səsləndirmək imkanında olmayıb: “Proseslərin tarixi gedişi ilə maraqlansınlar. O zaman vəziyyəti təhlil edə və nəticə çıxara bilərlər. Atatürk Türkiyənin ictimai-siyasi həyatında rol oynayanda Azərbaycan artıq işğal olunmuşdu. Buna görə də Atatürkü Azərbaycana xəyanətdə ittiham etmək mümkün deyil. 1920-ci il martın 16-da ANTANTA tərəfindən İstanbul işğal olundu və müvəqqəti hökumət yaradıldı. Atatürk düşmən elan edildi və görüldüyü yerdə güllələnməsi tapşırıldı. Martın 20-də isə artıq Lenin Bakının işğalı ilə bağlı göstəriş verdi. Çünki artıq İstanbulun işğal olunduğu məlum idi. Atatürkün Azərbaycana xəyanət etdiyini iddia edənlər Türkiyə və Azərbaycanı sevməyənlərdir”.

Sözügedən məktubun məzmunundan da danışan Fəzail İbrahimli bunu dünyada təcrid edilən iki liderin bir-birinə yaxınlaşmaq cəhdi kimi qiymətləndirib: “Atatürk həmin dövrdə öz ölkəsini işğaldan azad etmək haqqında düşünürdü. Ölkəsinin işğalının qarşısını ala bilməmişdi. Lenini də həmin dövrdə heç kəs qəbul etmirdi. Osmanlı dağılmışdı və Atatürk düşmən elan edilmişdi. Belə bir zamanda onların bir-birinə hansısa formada rəğbət bəsləməsi təbii idi. Ancaq bu heç bir halda Atatürk tərəfdən Azərbaycana xəyanət deyildi. Atatürk üçün Azərbaycanın sevinci sevinc, kədəri kədər idi. Atatürk nəinki Türkiyəyə, hətta bütün türk dünyasına böyük xidmət gösərmiş bir şəxsiyyətdir. Onun haqqında fikir bildirəndə tarixi faktlardan xəbərdar olmaq lazımdır”.

Professor Cəmil Həsənli İnterpress.az-a açıqlamasında zaman-zaman bu məsələnin gündəmə gətirilməsinin bir neçə səbəbini sadalayıb. Professorun sözlərinə görə, bunu Atatürkün Azərbaycana xəyanəti kimi qiymətləndirmək ilk növbədə tarixi bilməməzlikdən, daha sonra isə sensassiya, yaxud bəzi təmayüllərin bəhanə axtarışından qaynaqlanır: “1920-ci il aprelin 23-ə qədər söhbət ancaq Bakı və Abseronun işğalından gedirdi. Aprelin 23-də baş qərargah butun Azərbaycanın tutulması ilə bağlı planı təsdiqlədi. Sözügedən məktubu isə Atatürkün imzalamasına baxmayaraq şəxsən özü yox, Türkiyə Millət Məclisi aprelin 26-da yazıb. Deməli, məktub yazılanda Azərbaycanın tutulması ilə bağlı plan artıq 3 gün idi ki, təsdiqlənmişdi. Həmin məktub iyunun 3-də, yəni 36 gün sonra Moskvaya catıb. Məktuba iyunun 4-də cavab yazılıb və yazılan cavab 2 ay sonra ünvanına çatıb. Yəni bu məktubun Azərbaycanın işğalında heç bir rolu olmayıb. Amma təbii ki, belə bir məktubun olması arzuedilən deyil”.

Cəmil Həsənlinin sözlərinə görə, proseslərdən xəbərdar olmayanlar bunu sensassiya kimi qələmə verməyə çalışırlar: “Mən bu barədə “Sovet dövründə Azərbaycanın xarici siyasəti” kitabında ətraflı yazmışam. Azərbaycanın işğalı məsələsi meydana gələndə Rusiyanın Xarici İşlər Komissarlığı Lenin üçün xidməti məlumat hazırlayıb. Orda göstərilir ki, Azərbaycani elə tutmaq lazımdır ki, dünya Rusiyaya imperialist deməsin. Çünki həmin dövrdə xarici mətbuatda iki britaniyalı jurnalist Azərbaycan haqqında odlu-alovlu məqalələr yazırdı. Buna görə də, Azərbaycanda Kommunist Partiyası yaratmaq və işğalı bu vasitə ilə gerçəkləşdirmək planı icra olundu”.

Azəri-Türk Qadınlar Birliyinin sədri Tənzilə Rüstmxanlı da Cəmil Həsənlinini mövqeyini bölüşüb: “Sözügedən məktubla bağlı ən gözəl cavabı o dönəmin tədqiqatçısı, tarixçi Cəmil Həsənli verib. Cəmil müəllimin də dediyi kimi həmin məktub Moskvaya iyun ayında çatıb. Yəni Azərbaycan işğal olunandan 36 gün sonra və türkiyəli arasdırmaçı-tarixçilər məktubdakı fikirləri bilərəkdən təhrif edir. Orada Azərbaycanın müstəqilliyinin itrilməsindən söz getmir, rejim dəyişikliyindən söz gedir. Atatürk yeddi dövlətə qarşı mücadilə edirdi və Türkiyəni xilas etmək üçün Leninlə anlaşmaya getmişti. Həmin tarixçi bəlkə bilmir, ya da bilərəkdən gerçəkləri görmək istəmir, amma Azərbaycan türkü vəfalıdır, nankor deyil. Naxçıvanın Azərbaycanın tərkibində qalmasında Atatürkə minnətdarıq. Naxçıvan hər hansı təhlükə qarşısında olarsa, Türkiyənin müdaxilə edə bilmə haqqının da olmasını Atatürkə borcluyuq. Əslində onların dərdi Azərbaycana olan sevgilərindən deyil, onlar Atatürkün Azərbaycanda çox sevildiyini bilirlər və bu, onları rahatsız edir. Onlar Atatürkdən bugünkü Türkiyə Cümhuriyyətinin qisasını alırlar. Çünki, Atatürk türk kimliyini dövlətə qazandırdı. Osmanlıda dövlətin vacib mövqeləri xainlərin əlində idi. Türkiyənin bugünkü baş nazirinin sözçüsü Mahçupyan kimi. Savaşda hamısı Türkiyəyə xəyanət etdi. Atatürk türk milli kimliyini dövlətə daşıdı. Onların dərdi budur. Atatürkdən “Ne Mutlu Türküm Diyene” fikrinin qisası alınır. Atatürk yeddi cəbhəyə qarşı savaşaraq cümhuriyyət qurdu. Onun qurduğu dövlətin güney doğusu PKK-ya təslim edilib, bundan danışan yoxdur. Türklükdür bunların dərdi, türkü yox etməkdir”.

Elnarə
İnterpress.az

http://www.interpress.az/12323-ziyallardan-srt-reaksiya-atatrk-azrbaycana-xyant-etmyib.html#.VMjpRtKsWSo

TARİH içinde yayınlandı | Tagged