NOVRUZ TEBİETİN OYANIŞI……

Novruz bayramını qeyd etmek teze ili,baharın ilk gününü qarşılamaq demekdir. Bu bayramın tarixi cox qedimlere dayanır. İlk yazılı menbede qeyd olunur ki novruz bayramı eradan evvel 505ci ilde yaranmışdır.Sovet dövründe Novruz bayramı qeyri-resmi qeyd olunurdu,lakin buna baxmayaraq,her bir azerbaycanlı ailesi bu bayramı böyük temterahla qeyd edirdi .Tebietin,heyatın oyanması Novruzdan başlanır. Qedim inanclara göre kainat 4 ünsurdan-su,od,torpaq ve külekden yaranıb.

Novruzdan evvel 4 çerşenbe qeyd eilir:

1) Su

2) Od

3) Yel

4) Torpag

Her çerşenbe axşamı ve bayram günü tonqallar qalanır,mahnılar oxunur . Bütün bu merasimler İslamdan çox-çox evvel mövcud olmuş qedim şerq enenelerinin davamıdır.Novruz bayramı qabagı adeten evde, heyetde abadlıq,temizlik işleri aparılır. Novruz bayramlarında şiriniyyat növlerinden külçe,feseli,şekerbura,paxlava bişirilir.Rengbereng yumurta boyanır,xonça bezenir,şam yandırılır.Adete göre süfreye ’S’ herfi ile başlayan 7 növ erazq qoyulur su,süd,semeni,sünbül,sucuq,siyenek balığı,süzme.Göyerdilen semeni yazın gelmesini,tebietin canlanmasının,ekinçiliyin remzidir.İnanclara göre semeni qoyulan eve ruzi,bereket gelir.

Bayram hemde qedim oyunlarla zengindir.En meşhur mezeli novruz oyunları XIDI İLYAS,KOS-KOSAdır.(baharın gelmesi remzi). Qedim enenelerden falabaxma oyununuda qeyd etmek olar. Bayram günü tonqal qalanır hamı tonalın üstünden 7 defe tullanır ve deyilir:’’Sarılığın sene,qırmızılığın mene’’. Tonqal hec vaxt su ile söndürülmür. Başqa bir inanca göre teze ilde axar suyun üstünden tullanmaqla,keçen ilin günahlarını yumuş olursan bundan başqa küsülüler barışır,qohum qonşular bir-birlerine qonaq gedir,pay gönderirler.Qedimden qalan adetlerden biri ise papaq atmaqdır.Papaq atma adetini bele izah edilir,belkede,papaq atan şexsin müxtelif naznemet bişirmeyi imkanı olmaya biler. Ona görede atılan papağı boş qaytarmazlar.

(ALINTI)

About Çetin Bayramoğlu

Şairim , insanım.
Bu yazı ÖZEL GÜNLER içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.