Gözaltına alındığınızda dikkat etmeniz gereken önemli konular

Klasik taktiklere kanma

Kolluk kuvvetleri, sorgu konusunda kapsamlı bir eğitime ve deneyime sahip. Hemen hiçbir davranışları amaçsız değil. Ağzınızdan söz alabilmek için hemşer…ilik, abilik, iyi niyet, sohbet gibi vesileleri öne sürebilirler. “Biz hemşeriymişiz, sen bunu imzala. Seni kurtaracağız, yoksa 20 yıl yersin” diyerek sizi ikna etmeye çalışabilirler. Bunların öğretilmiş sorgu teknikleri olduğu, herkese yapıldığı bilinmeli ve tedbirli olunmalı. Bunları bir kenara bırakıp kendiniz hakkında suç delili oluşturabilecek hiçbir beyanda bulunmadan önce meseleyi bir avukatla görüşmek en doğrusu.

Polisle değil avukatla muhabbet et

Son dönemdeki bazı gözaltılarda ortaya çıkan yeni bir durum daha var: Polisin ‘mülakat’ adını verdiği bu uygulamada şüpheliye ifade alınmadığını söyleniyor, sohbet tarzında sorular soruluyor. Şüpheli de ifade vermediğini, ifade tutanağı imzalamadığını düşünüyor. Oysa o sohbetteki her an sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınıyor. Daha sonra da ‘mülakat notları’ başlığı altında, soruşturma dosyasına delil olarak konuyor. Bu sebeple en doğru hareket, muhabbeti polisle değil, avukatla yapmak.

Dijital varlıklarını kontrol altında tut

Soruşturmaya uğrayan kişilerin dikkat etmesi gereken konulardan biri de internette bıraktığımız izler. İnternette birçok dijital izin kaldığı bilinmeli. İnternet erişimi mümkün olan görsel bir malzemenin saklanması veya paylaşılması hukuken yasak olabilir. İnternet sağlayıcıları isteğimiz dışında bu kütüklerde iz bırakabilir. Asıl tehlikeyse, adli işlemler tamamlanmadan önce hemen test edemediğiniz bir dijital materyalin içeriğini peşinen sahiplenmek. Dijital varlıklarımızı bilmeli ve kontrol altında tutmalıyız. İçeriğini bilmediğimiz CD, DVD, hard disk, akıllı telefon, USB bellek gibi hiçbir dijital materyali saklamamalıyız. Bunlar soruşturma sırasında elinizden çıktıktan sonra kötü niyetli müdahaleye ve çok zor anlaşılabilecek ekleme-çıkarmalara her zaman açık.

İmajlar, arama yapılan yerde alınmalı

Yine şüphelinin ev ya da işyerine yapılan baskınlarda kolluk güçleri hard diskleri ‘daha sonra imajını alacağız’ diyerek götürüyor. Buna itiraz edilmeli, size ait olup zaptedilecek bütün dijital malzemenin bir yedek kopyasının tutanakla size teslim edilmesini talep etmelisiniz. Ayrıca el koyma anında HASH adı verilen bir dijital matriksinin çıkarılıp verilmesini sağlamak bir ölçüde güvence sağlar. Bunlar yasayla tanınmış haklar. Uygulanmasında ısrar etmelisiniz.

Evrak imzalarken iki kere düşün

Eğer bir şekilde suçlanmanız icap ediyorsa, maruz kalacağınız hukuki aykırılıklar süreci yürütenlerin hayal gücüne ve yaratıcılığına bağlı. Yasaya göre şüpheli kişi, gerekirse, imzaladığı belgelere şerh düşerek usulsüz ya gerçek dışı bir durumu belgelemeli böyle bir itiraz hakkı olduğunu bilmeli. Arka arkaya önüne konan evrakları kontrol etmeden imzalayan şüpheli, farkında olmadan kendisi aleyhine suç delili oluyor ya da suç itirafını imzalamış oluyor. Bu sebeple herhangi bir evraka imza atarken iki kere düşünmek lazım.

Susma hakkın olduğunu bil

Emniyette ya da savcılıkta susma hakkını kullanmak, karakola ilk kez işi düşen bir olağan şüpheli için çekingenlik oluşuyor. Sanki susma hakkını kullanırlarsa işlerin daha zorlaşacağından korkuyorlar. Oysa bu, CMK ile tanınmış en temel hak. Kollukta ya da savcılıkta ne tür bir suçlamayla karşı karşıya kaldığını anlayıp, kendini ifade etme imkanı bulana, yeterli ve güvenilir verilere ulaşana kadar susma hakkını kullanmak şüphelinin lehine.

Kan örneği vermek zorunda değilsin

Hiç kimse kendi aleyhine kullanılabilecek bir delili kolluk gücüne vermek zorunda değil. Hedef kişinin saç teli, tükürüğü, parmak izi kendisi farkında olmadan delil olarak toplanmış olabilir. Bunun önüne geçmek pek mümkün olmaz fakat şüpheli Adli Tıp’ta kan örneği vermek zorunda değil, buna zorlanamaz.

Yakınlarının özel hayat ihlaline itiraz

Şüpheli ailesiyle birlikte yaşıyorsa, kendi yaşam alanı dışında yakınlarına ait odalarda yapılan aramalar özel hayatın gizliliğini ihlaldir, buna itiraz edilmeli. Aynı şekilde bir kurumda çalışan kişinin sadece kendi masası ya da ofisinde o kişiyle ilgili delil araması yapılabilir.

Her aşamada itiraz hakkınızın olduğunu bilin

Şüpheli yakalama anından savcılığa çıkarılacağı süre arasındaki her aşamada, hemen her işlemde itiraz hakkınız olduğunu bilin. Gözaltındayken gözaltı süresini uzatan evraka imza atmayarak, itiraz edebilirsiniz. Polis imzalanmayan evrakı savcıya götürmek zorunda, savcı da ek süre konusunda mahkemeden karar almak zorunda. Daha gözaltına alınırken Adli Tıp’a sevkinizi isteyebilirsiniz, bu sizin hakkınız.
Doktorla başbaşa kalma hakkınızı kullanın

Şüpheli gözaltına alındıktan sonra sağlık kontrolüne götürülür. Polis genelde sağlık kontrolü sırasında şüpheliyle birlikte doktorun odasına girer ve bekler. Polisten kötü muamele görmüş bir kişinin doktora herşeyi anlatması bu halde sözkonusu olamaz. Doktor da polisin odada olması nedeniyle kendini baskı altında hissedip, şüphelide tespit ettiği her bulguyu raporuna tam olarak geçiremeyebiliyor. Şüphelinin, polisin odadan çıkmasını istemesi gerekiyor. Polis çıkmadığı için muayene olmadan dönen şüpheliler var. Acemi şüpheli, polisin tutukladığını zannediyor

About Çetin Bayramoğlu

Şairim , insanım.
Bu yazı POLİTİKA içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.