HASAN BÖĞÜN – Tarih kendini tekrarlar mı?

Bilimsel tarih anlayışı ile zihindeki dogmalara destek bulmak için tarihe yaklaşan bilim dışı anlayış arasındaki temel tartışma konularından biridir bu. Bilim dışı anlayış toptancı yaklaşır, tarihi ilerleten dinamiklerle ilgilenmez; kopuşları, zigzagları, sıçramaları görmez; benzetmeler yoluyla bugünü geçmişle açıklar. Böylece tarih aslında hiç ilerlememekte, aralıklarla tekerrür etmektedir. İlerleme denilen şey görünüştür, öz hiç değişmemektedir.
Bilimsel anlayış ise olguyu, geçmişten gelip bugüne uzanan tarihin seyri içindeki yerine oturtur; tarihi ilerleten kuvvetleri, bu kuvvetler arasındaki ilişkileri; kopuş ve kırılmaları, sıçramaları inceler. Böylece tarihin ilerleme yönünü genel hatlarıyla doğru saptar.
Bir tarihsel süreç boyunca işleyişin iticisi olan temel kuvvetler aynı kalınca, olaylar birbirinin tekrarı gibi görünür. Oysa bu yanılsamadır: Kuvvet ilişkilerinde değişiklikler olmuştur; sahneye yeni kuvvetler çıkmış, kimi kuvvetler de çekilmiş olabilir.

../..

Aydınlık gazetesi

About Çetin Bayramoğlu

Şairim , insanım.
Bu yazı TARİH içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.