Merkantilizm ne demektir ?

Özellikle mamul mallarda yüksek gümrükler yoluyla para sermayeyi ülke içinde tutmayı ve böylelikle sermaye birikimi sağlamayı öngören ekonomi öğretisidir. 1450’lerden 1750’lerin ortalarına kadar olan dönemi içine alır. Yarı mamul madde ihracının yasaklanması ve tarım kesimi tarafından üretilen yünün ülke içindeki yün manüfaktürlerine verilmesi merkantilizmin ana özelliğidir. Terim, merkantilist sistemin 17. yüzyıldaki savunucularından olan Sir James Steuart ya da Jean-Baptiste Colbert gibi yazarlar tarafından hiç kullanılmamış olup kavramı yaygın olarak kullanıma sokan “Milletlerin Zenginliği” kitabı ile Adam Smith olmuştur.

“Milletlerin Zenginliği” kitabında Smith merkantilizmi, onu bir tür değerli madenlere düşkünlük olarak tarif eden bugünün iktisatçılarının tersine, İngiliz yünlü dokuma sanayiine bağlayarak inceler. İngiliz “yünlü imalatçılarının yasama organını, ulusun refahının kendi işlerinin gelişmesine bağlı olduğuna ikna etmede başarılı” olduklarını söyleyerek, merkantilist iktisadın asıl olarak yünlü dokuma sanayiine dayandığını ileri sürer. Gerçekten de İngiliz yünlü dokuma imalatçıları merkantilist dönem boyunca, uluslararası rekabette rakip ülkelerin kolaylıkla yün bulamamaları ve İngiliz tarımcılarının yünü ihraç etmeyerek kendilerine ucuza satmalarını savunurlar.

İkinci Charles zamanında ise yün ihracatını tümüyle yasaklatmayı başarırlar. Yasağa uymayanlara yönelik, idama kadar varan sert cezalar uygulanır. Böylelikle imalatçılar üretimleri için ucuz mamul madde ihtiyacını, devlet gücünün de yardımıyla, sağlamış olurlar. Bu haliyle merkantilizm, yünlü dokuma sanayiinde somutlaşan sanayileşmeyi düşüncesi olarak ortaya çıkmaktadır. Kaderi de bu yüzden yünlü dokuma sanayiinin kaderine bağlı kalmıştır. 1750 sonrasında, pamuklu dokuma alanındaki buluşların önayak olduğu sanayi devriminin, yünlü dokuma sanayiini geri plana atması ile merkantilist çağın sonu gelir.

About Çetin Bayramoğlu

Şairim , insanım.
Bu yazı BİLİM, EKONOMİ içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.