TÜRKÇE OLMAYAN EKLER

Başka başka dillerdeki köklere geldiği gibi, Türkçe köklere de gelerek sözcük oluşturmada kullanılan eklerdir. Bu eklerle sözcük türetmekten kaçınılmalıdır.

-ane (Far.): “gibi” anlamı verir. Türkçede “+ça” eki bu eki karşılar.
dost+ane -> dostane -> arkadaşça (arkadaş+ça)

bi- (Far.): “-siz” anlamı verir.
bi+çare -> biçare -> çözümsüz (çözüm+siz)
bi+haber -> bihaber -> salıksız (salık+siz)
bi+taraf -> bitaraf -> yansız (yan+siz)

-dar (Far.): Bir işi yapan kişi anlamı verir. Türkçede “-çi, -men” eki bu eki karşılar.
mihman+dar -> mihmandar -> konukçu (konuk+çi)
emek+dar -> emektar -> emekçi (emek+çi)

-en (Ar.): “ile” anlamı verir. Türkçede “-le” eki bu eki karşılar.
aynı+en -> aynen -> aynıyla (aynı+le)

gayri- (Ar.): “olmayan” anlamı verir.
gayri+müslim -> gayrimüslim -> Müslüman olmayan

-hane (Far.): Yer anlamı verir. Türkçede “ev+i” birleşik sözcüğü bu eki karşılar.
hasta+hane -> hastane -> sayrıevi (sayrı+ev+i)

hem- (Far.): Aynılık anlamı verir. Türkçede “-daş” eki, bu eki karşılar.
hem+şehir -> hemşehri -> ildeş (il+deş)

-i (Ar.): Nispet ekidir. Türkçedeki “-el, -sel, -cil, -sil” ekleri bu eki karşılar.
din+i -> dini -> inançsal (inanç+sal)
hukuk+i -> hukuki -> tüzel (tüze+el)

-ist (Fr.): Bir akımın izleyicisi anlamı verir. Türkçede “-ci” eki bu eki karşılar.
Kemal+ist -> Kemalist -> Atatürkçü (Atatürk+ci)
rasyonal+ist -> rasyonalist -> usçu (us+ci)

-izm (Fr.): Bir akım adı yapar. Türkçede “+ci+lik” eklerinin birleşimi bu eki karşılar.
Kemal+izm -> Kemalizm -> Atatürkçülük (Atatürk+ci+lik)
rasyonal+izm -> rasyonalizm -> usçuluk (us+ci+lik)

-kar (Far.): Bir işi yapan kişi anlamı verir. Türkçede “-çi, -men” eki bu eki karşılar.
sanat+kar -> sanatkar -> sanatçı (sanat+çi)

na- (Far.): Olumsuzluk anlamı verir.
na+hoş -> nahoş -> hoş olmayan

-matik (Fr.): Kendiliğinden olan anlamı verir. Türkçede “-ma+lı” eki karşılar.
dokun+matik -> dokunmatik -> dokunmalı (dokun+ma+lı)

-perest (Far.): Bir işi alışkanlık haline getirmiş kişi anlamı verir. Türkçede “-çi, -men” eki bu eki karşılar.
hayal+perest -> hayalperest -> imgeci (imge+ci)

-siyon (Fr.): Türkçede argo kullanımda görülür. Gereksizdir.
atma+siyon -> atmasyon -> atma

-vari (Far.): “gibi” anlamı verir. Türkçede “+ça” eki bu eki karşılar.
mafya+vari -> mayfyavari -> çetece/çete gibi

-zade (Far.): “-gil” anlamı verir.
koyuncu+zade -> koyuncuzade -> koyuncugil(koyuncu+gil)

-zede (Far.): Zarar görmüş kişi anlamı verir. Arapça “mağdur” sözcüğünün anlamını verir. Türkçede “kıygın” denir.
deprem+zede -> depremzede -> deprem kıygını

About Çetin Bayramoğlu

Şairim , insanım.
Bu yazı TÜRKÇEMİZ - DİL içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.