TÜRKÜLERİN HİKAYELERİ – Manda yuva yapmış söğüt dalına

“Tosya bilindiği gibi pirinci ile ünlüdür. Çeltik tarlalarının sürülmesinde kullanılan manda, yazın sıcağında göletlere yatarak az kıllı olan derisini hem serinletmek hem sineklerden korumak amacıyla çamura bular. Bunun için de göletlerin ve çeltik tarlalarının kenarlarında bulunan ve dalları da suyun içine kadar uzanan salkım söğütlerin dalları üzerine, gölgesine yatar. İşte mandanın söğüt dalına yuva yapması budur.”
‘Yavrusunu sinek kapması’ söyleminde , yavrunun sinek tarafından “ısırılması” anlamı taşıdığının belirtildiği yazıda , çünkü yörede ‘kapmak’ sözünün ısırmak anlamında kullanıldığı, bir tür sineğin hayvanların kuyruk altlarına girip ısırmasının hayvanı delirten ve oradan oraya sıçratan bir olay olduğu belirtiliyor. Türküdeki sözler ve anlatılmak istenenler, ardından “gördün mü?” sözcüğü ile türküye devam edip akıl almaz olayların olduğunu vurgulayıp alay etmek amacı taşıdığının kaydedildiği yazıda , türkünün anlamı hakkında şu bilgiler veriliyor.
İkinci dörtlükteki ‘Öküzün torbadan düşmesi’ ise öküzlerin hem yemlenmesi, hem ekine zarar vermemesi, hem de zaman kazanmak için boyunlarına takılan yem torbasının öküzün boynundan çıkması ve öküzün yemeden içmeden kesilmesi anlamını taşır.
Üçüncü dörtlükteki “müezzinin minareden uçması” da erenlere karışması, ermesi anlamındadır. Bağlantı (yani amanin yandım…) bölümünde de tirit yemeğini emeği karşılığı hak ettiğini anlatıyor. Türkü baştan sona doğruları anlatıyor. Fakat ilk bakışta anlamsız gibi görünse de ozanın ince zekâsıyla taşlama sanatının çok güzel örneğinin sunulduğu bir eser olduğu ortada…

Türkünün sözleri:

Manda yuva yapmış söğüt dalına –aman aman
Yavrusunu sinek kapmış gördün mü
Amanin yandım
Amanin amanin amanin yandım
Tiridine tiridine tiridine bandım
Bedavamı sandın para vedim aldım
Sabahlayin erken çifte giderken – aman aman
Öküzüm torbadan düştü gördün mü
Amanin yandım
Amanin amanin amanin yandım
Tiridine tiridine tiridine bandım
Bedavamı sandın para vedim aldım
Sabah ezanını okurken – aman aman
Müezzin minareden uçtu gördünmü
Amanin yandım
Amanin amanin amanin yandım
Tiridine tiridine tiridine bandım
Bedavamı sandın para vedim aldım

About Çetin Bayramoğlu

Şairim , insanım.
Bu yazı Türküler ve hikayeleri içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.