Nevruz’un kelime anlamı hakkında…

Nevruz’un, -Türkçesi ile Yenigün bayramımızın- adının Farsça olması nedeniyle Farslara ait olduğunu söyleniyor. Bizim olmadığı ileri sürülüyor. Oysa bilmedikleri şeyler var:
1) En eski İran yazılı kaynağı olan “Avesta”da Nevruz ile ilgili hiçbir bilgi yoktur. Tarihte (Sümerler ve Hititler gibi eskil uygarlıklardan sonra) ilk olarak Kaşgarlı Mahmut’un “Divan’ı Lügat’it Türk”te “Yengi Kün” olarak geçer.
2) İran’da yaygın olan söylenceye göre Nevruz, ilk kez Cemşit’in Azerbaycan’a (yani İran toprakları dışına) yaptığı seferden sonra kutlanmaya başlanmıştır.
3) İran’da yılbaşının 21 Mart’ta kutlanmasının başlangıcı Selçuklu hakanı Melikşah ile başlar.
4) Yılbaşı, İran’da saray bayramı olarak kutlanırken, Türklerde bütün halk tarafından kutlanırdı.
5) İran’da yalnızca yılbaşı olarak kutlanan Nevruz, Türklerde hem yılbaşı hem bahar bayramı hem doğanın canlanması hem de tarım ve hayvancılıkla ilgili hazırlık törenlerini içerir.
6) Farslar, Zerdüşt oldukları için ateşe saygı duyar, kutsallaştırır ve bir insanın ateşe yaklaşmasına izin vermezler. Ancak Türkler, ateşi arınma unsuru olarak görür ve üstünden atlarlar. Burada dağların ateşle eritilip geçit yapılmasını konu alan Ergenekon söylencesi de etkilidir. Ateşin üstünden atlayarak ateşle açılan yoldan geçme simgelenir.
7) İran’ın Farsların yaşadığı bölgelerinde Nevruz kutlamaları, İran Türklerinde olduğu gibi büyük bir coşkuyla kutlanmaz.
8) “Nevruz” sözcüğü Farsçaya, Türklerle temaslarından sonra geçmiştir. Farslar, yılbaşına “Ferverdegan Şenliği” derlerdi. Hem zaten eğer Nevruz aslen Farsça olsaydı “Rüz-i Nev” olurdu. Türklerin dildeki Farsça özentiliği ile uydurulmuş bir sözcüktür.

About Çetin Bayramoğlu

Şairim , insanım.
Bu yazı KÜLTÜR-GELENEK-GÖRENEK içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.